Ιστορία και Εξέλιξη της Ολικής Αρθροπλαστικής Γόνατος
Η εξέλιξη της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος δεν είναι μια νέα επέμβαση. Στην δεκαετία του 1930 πραγματοποιήθηκε η επέμβαση της ημι-αρθροπλαστικής δηλαδή η αντικατάσταση της μισής άρθρωσης. Μετά ακολούθησε μια περίοδος αντικατάστασης της άρθρωσης με υλικά τα οποία ήταν γνωστά ως αρθροπλαστικές περιοριστικού τύπου. Αυτές οι αρθροπλαστικές ήταν όπως ο «μεντεσές» της πόρτας, δηλαδή επέτρεπαν μόνο την κάμψη και την έκταση του γόνατος.
Ωστόσο, είναι τώρα γνωστό ότι το φυσιολογικό γόνατο δεν κάνει μόνο κάμψη και έκταση, δηλαδή δε λυγίζει μόνο και τεντώνει, αλλά κάνει επίσης στροφικές κινήσεις. Συνεπώς, κάθε τεχνητή άρθρωση, προκειμένου να προσφέρει όσο γίνεται καλύτερη λειτουργικότητα και μεγαλύτερη επιβίωση, θα πρέπει επίσης να επιτρέπει τη στροφική κίνηση. Οι σχεδιασμοί περιοριστικού τύπου δεν επέτρεπαν αυτή την κίνηση με αποτέλεσμα να προκαλείται πρώιμη χαλάρωση. Ωστόσο, τέτοιου είδους περιοριστικοί σχεδιασμοί χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα, ιδιαίτερα για επεμβάσεις αναθεώρησης.
Φωτογραφία 1η : Αναθεώρηση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος με αρθροπλαστική “συνδεδεμένου” τύπου
Οι σύγχρονοι σχεδιασμοί εμφυτευμάτων ολικής αρθροπλαστικής γόνατος
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρουσιάστηκε ένας σχεδιασμός αρθροπλαστικής γόνατος γνωστός ως «ολικό εμφύτευμα κονδύλων». Αυτό περιλάμβανε την τοποθέτηση ενός μεταλλικού καλύμματος γύρω από το κατώτερο τμήμα του μηριαίου και μιας πλαστικής επιφάνειας στο ανώτερο τμήμα της κνήμης. Η πλαστική επιφάνεια ήταν έτσι διαμορφωμένη για να μιμείται την φυσιολογική αρθρική επιφάνεια της κνήμης ώστε να επιτρέπει στην άρθρωση να κάμπτεται, να εκτείνεται και να στρίβει.
Η διατήρηση των χιαστών συνδέσμων, κυρίως του οπίσθιου χιαστού, κατά την αντικατάσταση του γόνατος, αποτέλεσε επίσης για πολλά χρόνια σημαντική παράμετρο στον σχεδιασμό της επέμβασης. Ένας αριθμός μοντέλων ολικής αρθροπλαστικής γόνατος επίσης άφηναν τον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμο άθικτο, αλλά δε χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως.
Σχετικά με την αφαίρεση του οπίσθιου χιαστού συνδέσμου δεν είναι τόσο κακό όσο ακούγεται. Αναλυτικότερα, μια ολική αρθροπλαστική γόνατος χωρίς χιαστούς συνδέσμους είναι καλύτερη από ένα αρθριτικό γόνατο με χιαστούς. Τα τεχνητά εμφυτεύματα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να λαμβάνουν υπόψη τους την έλλειψη των χιαστών και να την αντιρροπούν. Για τον λόγο αυτό, το πλαστικό εμφύτευμα της κνήμης διαθέτει ειδική προεξοχή που μιμείται τη λειτουργία του οπίσθιου χιαστού συνδέσμου, ενισχύοντας τη σταθερότητα της άρθρωσης.
Στις μέρες μας η αντικατάσταση ή όχι του οπίσθιου χιαστού αποτελεί αντικρουόμενο ζήτημα μεταξύ των ορθοπαιδικών. Υπάρχουν σχολές που αντικαθιστούν τον οπίσθιο χιαστό και αυτές που τον διατηρούν. Κάθε σχολή έχει τα επιχειρήματά της.
Φωτογραφία 2η : Ολική αρθροπλαστική γόνατος
Μέθοδοι στερέωσης των εμφυτευμάτων στην αρθροπλαστική γόνατος
Το «ολικό εμφύτευμα κονδύλων» ή «αρθροπλαστική γόνατος επιφανείας» αποτελεί τώρα το σημείο αναφοράς για τις ολικές αρθροπλαστικές γόνατος παγκοσμίως.
Όπως και με την ολική αρθροπλαστική του ισχίου, η ολική αρθροπλαστική του γόνατος μπορεί να είναι τοποθετημένη με τσιμέντο ή χωρίς τσιμέντο. Η ορολογία αυτή αναφέρεται στον τρόπο της στερέωσης που χρειάζεται για να συνδεθεί η τεχνητή πρόθεση με το οστό.
Αναλυτικότερα, η στερέωση με τσιμέντο περιλαμβάνει την χρήση οστικού τσιμέντου (polymethylethacrylate, πολυμεθυλμεθακρυλικό) επιτρέποντας μια άμεση σταθερή πρόσφυση στο οστό του ασθενούς. Μία πρόθεση χωρίς τσιμέντο χρειάζεται επικάλυψη με ειδική διαμόρφωση ή επίστρωση (για παράδειγμα πορώδες μέταλλο ή υδροξυαπατίτη) προκειμένου να σταθεροποιηθεί στο οστό του ασθενούς. Ο στόχος και στις δυο περιπτώσεις είναι η ενσωμάτωση, έτσι ώστε να επιτευχθεί μια σταθερή στερέωση.
Το θεωρητικό προτέρημα ενός σχεδιασμού χωρίς τσιμέντο είναι ότι κάνει την επέμβαση αναθεώρησης πιο εύκολη αν ποτέ χρειαστεί. Θεωρείται ότι οι σχεδιασμοί χωρίς τσιμέντο είναι πιο εύκολο να αφαιρεθούν, στην πράξη όμως δεν είναι πάντοτε αυτό αληθινό. Οι σχεδιασμοί χωρίς τσιμέντο μπορεί ορισμένες φορές να είναι πολύ δύσκολο να αφαιρεθούν κατά την διάρκεια μιας αναθεώρησης. Αυτό παρατηρείται ειδικότερα κυρίως σε περιπτώσεις που έχει πραγματοποιηθεί μια πολλή καλή οστεοενσωμάτωση. Αντίθετα η αφαίρεση της πρόθεσης από το τσιμέντο είναι μια σχετικά εύκολη διαδικασία. Η στερέωση της αρθροπλαστικής γόνατος με τσιμέντο έχει καλύτερα αποτελέσματα και θεωρείται ακόμη η καλύτερη επιλογή.
Μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος
Ορισμένες φορές οι χειρουργοί θεωρούν την αντικατάσταση ολόκληρου του γόνατος μη αναγκαία. Όταν η οστεοαρθρίτιδα γόνατος περιορίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα , όπως το έσω τμήμα της, δεν είναι απαραίτητη η αντικατάσταση ολόκληρης της άρθρωσης. Για τον λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί οι μονοδιαμερισματικές (ημιολικές) αρθροπλαστικές γόνατος, οι οποίες στοχεύουν στην αντικατάσταση μόνο του προσβεβλημένου τμήματος. Αυτό περιλαμβάνει την αντικατάσταση είτε του έσω είτε του έξω τμήματος/διαμερίσματος του γόνατος, αφήνοντας το μη προσβεβλημένο τμήμα ανέπαφο.
Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική είναι μια καλή επιλογή, υπό την προϋπόθεση της προσεκτικής επιλογής του ασθενούς ο οποίος θα υποβληθεί σε αυτήν. Η αρθρίτιδα θα πρέπει να είναι πραγματικά εντοπισμένη μόνο σε εκείνο το τμήμα της άρθρωσης. Εάν η αρθρίτιδα είναι πιο γενικευμένη είναι καλύτερα να γίνει ολική αρθροπλαστική παρά ημιολική.
Αρθροπλαστική επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης
Ορισμένες φορές οι ασθενείς αναπτύσσουν αρθρίτιδα μόνο στο πρόσθιο τμήμα της άρθρωσης, ένα τμήμα που ονομάζεται επιγονατιδομηριαία άρθρωση. Αυτή μπορεί να προκαλεί έντονα συμπτώματα. Η σύγχρονη αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος είναι η αντικατάσταση της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης. Κατά την επέμβαση αντικαθίσταται η αρθρική επιφάνεια της επιγονατίδας με ειδική πρόθεση, καθώς και το αντίστοιχο τμήμα του μηριαίου οστού που αρθρώνεται με αυτήν. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αντικατάσταση της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης δεν είναι μια συχνή επέμβαση όπως η ολική αρθροπλαστική του γόνατος. Στο παρελθόν για αυτές τις περιπτώσεις κάνανε αφαίρεση της επιγονατίδας, μία επέμβαση η οποία πλέον δεν πραγματοποιείται.
Φωτογραφία 3η: Ακτινογραφία γόνατος με ολική αρθροπλαστική γόνατος
Κατά την επέμβαση της ολικής αρθροπλαστικής, η αντικατάσταση της επιγονατίδας ή όχι είναι ένα αντικρουόμενο ζήτημα μεταξύ των ορθοπεδικών. Έτσι υπάρχουν δύο σχολές, η, κυρίως Αμερικάνικη, σχολή κατά την οποία η επιγονατίδα αντικαθίσταται με μία πλαστική κατά την διάρκεια του χειρουργείου και η, περισσότερο Ευρωπαϊκή, σχολή κατά την οποία η επιγονατίδα μένει ανέπαφη και γίνεται νεαροποίηση της.
Πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις διχογνωμιών δεν υπάρχει χρυσός κανόνας αλλά υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και στις δύο περιπτώσεις.
Εμείς σε γενικές γραμμές προτιμάμε την ολική αρθροπλαστική του γόνατος με την χρήση τσιμέντου. Επίσης, την αντικατάσταση του οπίσθιου χιαστού συνδέσμου, χωρίς αντικατάσταση της επιγονατίδας. Όμως η επιλογή μας προσαρμόζεται στις ανάγκες του ασθενούς που προκύπτουν από τη ηλικία του, τις δραστηριότητες του κλπ.
Συνοψίζοντας, η εξέλιξη της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος έχει συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργικότητας, της αντοχής και της επιβίωσης της τεχνητής άρθρωσης και στην ικανοποίηση των ασθενών. Η επέμβαση αποτελεί σήμερα μία αποτελεσματική λύση για την αντιμετώπιση της προχωρημένης αρθρίτιδας. Καθώς, προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο και σημαντική βελτίωση της κινητικότητας.
Μετά το χειρουργείο οι ασθενείς μπορούν σταδιακά να επανέλθουν στις καθημερινές δραστηριότητες. Τέλος, το αποτέλεσμα της επέμβασης είναι συνήθως ιδιαίτερα ικανοποιητικό, καθώς το γόνατο λειτουργεί καλύτερα και ο πόνος μειώνεται σημαντικά.
Εάν ο πόνος στο γόνατο περιορίζει την κίνηση σας και επηρεάζει την καθημερινότητά σας, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε έναν εξειδικευμένο ορθοπαιδικό χειρουργό με εμπειρία στις σύγχρονες τεχνικές αρθροπλαστικής.
Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αναστάσιος Λιλικάκης είναι Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής της Ευρωκλινικής Αθηνών και Πρόεδρος του Τμήματος Επανορθωτικής Χειρουργικής Ισχίου & Γόνατος της ΕΕΧΟΤ.
Επικοινωνήστε μαζί μας και κλείστε το ραντεβού σας, για να ενημερωθείτε υπεύθυνα σχετικά με τη σύγχρονη αντιμετώπιση της αρθρίτιδας και τις δυνατότητες της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος, ώστε να επιστρέψετε με ασφάλεια στις καθημερινές σας δραστηριότητες.