Τηλ: 2107292002

Ανατομία Γόνατος

Ανατομία Γόνατος: Τα Οστά, οι Σύνδεσμοι και η Σταθερότητα της Άρθρωσης

Το γόνατο είναι μια από τις πιο σύνθετες και σημαντικές αρθρώσεις του ανθρώπινου σώματος. Η άρθρωση του γόνατος λειτουργεί κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά,  σαν ένας “μεντεσές”, επιτρέποντας κυρίως κάμψη και έκταση, χωρίς όμως να απαγορεύει τη στροφή και την κύλιση σε μικρό βαθμό.

Σχηματίζεται από τρία βασικά οστά:

  • το μηριαίο
  • την κνήμη
  • την επιγονατίδα

ενώ και η περόνη βρίσκεται κοντά στην άρθρωση χωρίς όμως να αποτελεί τμήμα της.

Το κάτω άκρο του μηριαίου οστού είναι στρογγυλεμένο και σχηματίζει τους μηριαίους κονδύλους, ενώ το άνω άκρο της κνήμης είναι πιο επίπεδο και σχηματίζει τους κνημιαίους κονδύλους.

Παρότι το σχήμα αυτό δεν προσφέρει από μόνο του ιδιαίτερη σταθερότητα, το γόνατο υποστηρίζεται από ισχυρούς συνδέσμους που διατηρούν την ισορροπία και τη σωστή λειτουργία της άρθρωσης.

 Το γόνατο με τους συνδέσμους και του μύες που το περιβάλλουν

 Στους σημαντικότερους συνδέσμους του γόνατος περιλαμβάνονται οι   πλάγιοι σύνδεσμοι, έσω και έξω,  που βρίσκονται στις δύο πλευρές της   άρθρωσης, καθώς και οι χιαστοί σύνδεσμοι, πρόσθιος και οπίσθιος,         που εντοπίζονται στο κέντρο της. Πολύ βασικό ανατομικό στοιχείο   είναι οι μηνίσκοι, έσω και έξω, οι οποίοι προσφύονται στην κνημιαία   επιφάνεια του γόνατος και συμβάλλουν στην απορρόφηση των  κραδασμών και την ομαλή λειτουργία της άρθρωσης. Ιδιαίτερη   αναφορά χρειάζεται ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος και ο έσω   μηνίσκος, καθώς αποτελούν  βασικά λειτουργικά στοιχεία  του γόνατος   τα οποία τραυματίζονται συχνά, ειδικά σε άτομα με αυξημένες   αθλητικές δραστηριότητες.

Ανατομία Γόνατος: Η Επιγονατίδα και ο Μηχανισμός Κίνησης

Στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος βρίσκεται η επιγονατίδα. Η επιγονατίδα σχηματίζει μαζί με το μηριαίο οστό την επιγονατιδομηριαία άρθρωση, η οποία αποτελεί συχνή αιτία πόνου και εστία τραυματισμών.

Στο άνω τμήμα της επιγονατίδας καταφύεται ο τετρακέφαλος μυς μέσω του τένοντα του τετρακέφαλου, ενώ από το κάτω μέρος της εκφύεται ο επιγονατιδικός τένοντας που καταφύεται στην κνήμη. Η επιγονατίδα λειτουργεί σαν υπομόχλιο, μεταφέροντας τη δύναμη του τετρακέφαλου μυός προς την κνήμη προκαλώντας την έκταση του γόνατος. Με απλά λόγια, όταν ο τετρακέφαλος συσπάται, έλκει την επιγονατίδα και εκείνη με τη σειρά της κινητοποιεί την κνήμη.

Για τον λόγο αυτό, δραστηριότητες που απαιτούν έντονη και επαναλαμβανόμενη κάμψη και έκταση του γόνατος υπό φόρτιση, όπως τα άλματα, επιβαρύνουν σημαντικά την επιγονατίδα και την επιγονατιδομηριαία άρθρωση.

Φυσιολογική άρθρωση του γόνατος χωρίς συνδέσμους

Ανατομία Γόνατος: Αρθρικός Χόνδρος, Αγγεία και Νεύρα

Οι αρθρικές επιφάνειες του γόνατος καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, έναν λείο και ανθεκτικό ιστό που επιτρέπει την ομαλή κίνηση των οστών και μειώνει τις τριβές κατά τη βάδιση και την κίνηση. Η κνημιαία αρθρική επιφάνεια, όπως αναφέρθηκε ήδη, καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τους μηνίσκους. Μέσα στην άρθρωση υπάρχει αρθρικό υγρό, το οποίο συμβάλλει στη λίπανση και τη θρέψη του χόνδρου.

Γύρω από την άρθρωση του γόνατος αναπτύσσεται ένα εκτεταμένο δίκτυο αγγείων που εξασφαλίζει την αιμάτωση των ιστών του κάτω άκρου. Η σημαντικότερη αρτηρία της περιοχής είναι η ιγνυακή αρτηρία, η οποία βρίσκεται πίσω από το γόνατο και αποτελεί συνέχεια της μηριαίας αρτηρίας.

Εκτός από τα αγγεία, ιδιαίτερα σημαντικά είναι και τα νεύρα της περιοχής. Τα δύο βασικά νεύρα που σχετίζονται με το γόνατο είναι το κνημιαίο νεύρο στο πίσω μέρος και το κοινό περονιαίο νεύρο στην εξωτερική πλευρά της άρθρωσης. Το κοινό περονιαίο νεύρο έχει ιδιαίτερη κλινική σημασία, καθώς ο, σχετικά συχνός, τραυματισμός του μπορεί να προκαλέσει πάρεση που ονομάζεται  “πτώση άκρου ποδός” (drop foot), κατάσταση κατά την οποία ο ασθενής αδυνατεί να σηκώσει το πέλμα και τα δάκτυλα προς τα πάνω.

Απεικόνιση του γόνατος με τα αγγεία και τα νεύρα χωρίς μύες

Ανατομία Γόνατος: Ποιες Δομές Τραυματίζονται Συχνότερα;

Η πολύπλοκη ανατομία του γόνατος και η συνεχής καταπόνηση της άρθρωσης κατά τη βάδιση, το τρέξιμο και τις αθλητικές δραστηριότητες καθιστούν ορισμένες ανατομικές δομές περισσότερο ευάλωτες σε τραυματισμούς. Η φυσιολογική λειτουργία του γόνατος εξαρτάται από τη συνεργασία οστών, συνδέσμων, μηνίσκων, χόνδρου, μυών και τενόντων. Όταν κάποια από αυτές τις δομές υποστεί κάκωση, επηρεάζεται σημαντικά η σταθερότητα, η κινητικότητα και η συνολική λειτουργικότητα της άρθρωσης.

Οι δομές που τραυματίζονται συχνότερα στην άρθρωση του γόνατος είναι:

  • Έσω μηνίσκος
  • Πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος 
  • Έξω πλάγιος σύνδεσμος
  • Αρθρικός χόνδρος 
  • Επιγονατίδα

Ανατομία Γόνατος: Ποιες Είναι οι Συχνότερες Παθήσεις;

Οι παθήσεις του γόνατος αποτελούν μια από τις πιο συχνές αιτίες πόνου και δυσκολίας στην κίνηση, επηρεάζοντας ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ορισμένες σχετίζονται με αθλητικές κακώσεις και τραυματισμούς, ενώ άλλες εμφανίζονται σταδιακά λόγω εκφυλιστικών αλλοιώσεων ή χρόνιας καταπόνησης της άρθρωσης. Η σωστή κατανόηση της ανατομίας γόνατος βοηθά στην καλύτερη διάγνωση και αντιμετώπιση των συχνότερων προβλημάτων που μπορεί να εμφανιστούν.

Οι πιο συχνές παθήσεις του γόνατος περιλαμβάνουν:

Η ανατομία του γόνατος συνδέεται άμεσα με τη σωστή λειτουργία και τη μακροχρόνια υγεία της άρθρωσης. Η έγκαιρη διάγνωση των παθήσεων του γόνατος και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση μπορούν να περιορίσουν την εξέλιξη της νόσου, να ανακουφίσουν από τα συμπτώματα και να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Ανατομία Γόνατος: Η Ανάπτυξη της Άρθρωσης και οι Ιδιαιτερότητες στην Παιδική Ηλικία

Όπως και άλλες αρθρώσεις του σώματος, έτσι και το γόνατο αρχικά εμφανίζεται ως χόνδρινη δομή και σταδιακά οστεοποιείται κατά την ανάπτυξη του παιδιού. Αναλυτικότερα, το χόνδρινο μηριαίο εμφανίζεται περίπου οκτώ εβδομάδες μετά τη σύλληψη, ενώ η κνήμη σχηματίζεται λίγο αργότερα. Αντίθετα η επιγονατίδα αποκτά οστική μορφή μετά την ηλικία των τριών ετών στα κορίτσια και ακόμη αργότερα στα αγόρια.

Η συνολική ανάπτυξη της άρθρωσης ολοκληρώνεται συνήθως στην ηλικία μεταξύ 17 και 20 ετών.

Κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας, τα γόνατα είναι πιο εύκαμπτα και λιγότερο ευάλωτα σε κατάγματα σε σύγκριση με την ενήλικη ζωή, ενώ παράλληλα επουλώνονται ταχύτερα μετά από τραυματισμούς. Ωστόσο, ορισμένες κακώσεις της παιδικής ηλικίας μπορεί να οδηγήσουν σε προβλήματα ή αρθρίτιδα αργότερα στη ενήλικη ζωή, ενώ υπάρχουν και μορφές παιδικής αρθρίτιδας που εμφανίζονται αποκλειστικά σε νεαρές ηλικίες και ενδέχεται να απαιτήσουν χειρουργική αντιμετώπιση.

Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αναστάσιος Λιλικάκης, Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής της Ευρωκλινικής Αθηνών και Πρόεδρος του Τμήματος Επανορθωτικής Χειρουργικής Ισχίου & Γόνατος της ΕΕΧΟΤ, διαθέτει πολυετή εμπειρία στη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων και τραυματισμών του γόνατος. Με σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους και εξατομικευμένη προσέγγιση, στόχος του είναι η αποκατάσταση της κινητικότητας, η ανακούφιση από τον πόνο και η ασφαλής επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες.

Επικοινωνήστε μαζί μας για να προγραμματίσετε την αξιολόγησή σας και να λάβετε ολοκληρωμένη καθοδήγηση και θεραπευτικό πλάνο προσαρμοσμένο στις ανάγκες σας.